Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản leo thang: Mối lo tài khóa và sức ép từ thị trường

Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản đang chứng kiến những bước nhảy vọt đầy kịch tính, phản ánh mối lo tài khóa sâu sắc trong bối cảnh các áp lực vĩ mô toàn cầu đang hội tụ. Khi lợi suất kỳ hạn 10 năm chạm mức 2,8% – mức cao nhất kể từ tháng 10/1996, thị trường tài chính đang đứng trước một phép thử lớn về niềm tin đối với chính sách nợ công của quốc gia này.

Bản chất từ những bước nhảy lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản

Sự gia tăng nhanh chóng của lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản không phải là một hiện tượng đơn lẻ mà là kết quả của sự cộng hưởng từ nhiều yếu tố. Việc các kỳ hạn từ 5 năm đến 30 năm đồng loạt xác lập các mốc cao mới cho thấy tâm lý bán tháo đang bao trùm trên diện rộng. Thực tế cho thấy, áp lực này được đẩy lên cao trào bởi kỳ vọng về một kế hoạch ngân sách bổ sung từ chính quyền Thủ tướng Sanae Takaichi. Mục tiêu của kế hoạch này là giảm thiểu tác động từ giá năng lượng tăng cao đối với người tiêu dùng, nhưng chính nó lại trở thành “con dao hai lưỡi” khi yêu cầu Chính phủ phải gia tăng phát hành nợ. Khi nguồn cung nợ tăng lên trong bối cảnh thị trường đang nhạy cảm với lạm phát, việc các nhà đầu tư đòi hỏi mức lợi tức cao hơn là một phản ứng logic không thể tránh khỏi.

Sự bất ổn này càng trở nên phức tạp hơn khi đặt trong mối tương quan với các thị trường quốc tế. Việc lợi suất trái phiếu tại Mỹ và châu Âu cùng xu hướng leo thang cho thấy một cuộc chuyển dịch tâm lý toàn cầu trước áp lực lạm phát dai dẳng. Những diễn biến này có tác động lan tỏa, tương tự như cách mà giá vàng lao dốc do lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ lên cao kỷ lục hay việc lợi suất trái phiếu tăng đè nặng lên chỉ số SP 500, tạo ra một bức tranh thị trường tài chính đầy thách thức.

Mối liên kết giữa chính sách tài khóa và tiền tệ

Đối với một nền kinh tế phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng như Nhật Bản, sự mất giá của đồng yên đang đặt ra những bài toán hóc búa cho Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ). Việc đồng nội tệ trượt giá không chỉ đơn thuần là vấn đề tỷ giá mà còn là hệ quả của thâm hụt thương mại và sự lệch pha trong chính sách tiền tệ. Mặc dù Bộ Tài chính đã thực hiện các biện pháp can thiệp nhằm vực dậy đồng yên, nhưng hiệu quả mang lại vẫn khá khiêm tốn khi thị trường vẫn đặt cược vào khả năng BOJ phải tăng lãi suất để kiểm soát lạm phát và bảo vệ giá trị đồng nội tệ.

Việc một thành viên hội đồng chính sách tiền tệ của BOJ là ông Kazuyuki Masu công khai nhắc đến việc tăng lãi suất sớm nhất có thể đã tạo thêm áp lực tâm lý cho thị trường trái phiếu. Điều này cho thấy giới chức đang đứng trước thế tiến thoái lưỡng nan: giữa một bên là cần thắt chặt chính sách để hỗ trợ đồng tiền, và một bên là áp lực nợ công khổng lồ từ các chính sách tài khóa mở rộng. Sự biến động của đồng yên và những bất ổn về vai trò tài sản trú ẩn trong giai đoạn này là minh chứng rõ nét cho thấy giá vàng biến động và nghịch lý về vai trò tài sản trú ẩn đang được giới đầu tư quan tâm hơn bao giờ hết.

Thách thức từ kỳ vọng tăng lãi suất

Giới phân tích cho rằng, nếu BOJ tiếp tục duy trì mức lãi suất hiện tại là 0,75% trong khi các ngân hàng trung ương lớn khác trên thế giới, đặc biệt là Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), đang giữ vững lập trường cứng rắn, thì áp lực lên thị trường trái phiếu chính phủ Nhật Bản sẽ khó lòng hạ nhiệt. Các dữ liệu về lạm phát và hoạt động sản xuất gần đây càng củng cố thêm kịch bản lãi suất thế giới sẽ duy trì ở mức cao. Điều này khiến cho vị thế của trái phiếu chính phủ Nhật trở nên mong manh hơn bao giờ hết, khi các nhà đầu tư không còn quá mặn mà với các tài sản có lợi suất thấp trong một môi trường tiền tệ đang thay đổi nhanh chóng.

Trong ngắn hạn, quyết định về ngân sách bổ sung dự kiến vào cuối tháng 5 của Tokyo sẽ là một biến số quan trọng. Nếu nguồn cung nợ mới tiếp tục được bơm ra thị trường mà không có sự đồng hành của một chiến lược tiền tệ đủ quyết liệt, thì lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản khả năng cao sẽ tiếp tục duy trì đà tăng, phản ánh chân thực những khó khăn trong việc cân bằng giữa hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và duy trì ổn định tài chính quốc gia.

Bài viết đã được biên tập lại từ nguồn: vneconomy.vn