Hợp tác Việt Nam – Nhật Bản: Định hình tầm nhìn chiến lược đến 2030

Việc Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae chọn Việt Nam là điểm đến đầu tiên tại châu Á sau khi tái cử không chỉ mang ý nghĩa ngoại giao đơn thuần, mà còn là minh chứng cho sự ưu tiên đặc biệt trong chính sách đối ngoại khu vực. Trong buổi hội đàm tại Hà Nội vào sáng ngày 2/5, Thủ tướng Lê Minh Hưng và Thủ tướng Takaichi Sanae đã thống nhất đặt những viên gạch nền móng mới cho quan hệ song phương, với lộ trình hợp tác toàn diện hướng đến mục tiêu năm 2030.

Hợp tác Việt Nam – Nhật Bản và những mục tiêu kinh tế trọng điểm

Kinh tế vẫn được xác định là trục chính, là hơi thở của mối quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa hai quốc gia. Nhìn vào bức tranh vĩ mô, cả hai nhà lãnh đạo đều kỳ vọng những bước tiến mạnh mẽ trong thương mại, đầu tư và ODA. Đặc biệt, con số 5 tỷ USD đầu tư từ Nhật Bản vào Việt Nam mỗi năm cùng kim ngạch thương mại song phương đạt 60 tỷ USD vào năm 2030 không chỉ là những mục tiêu định lượng, mà còn là thước đo cho sự gắn kết sâu rộng trong chuỗi cung ứng khu vực. Sự đồng hành này diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang ghi nhận những điểm sáng, như việc doanh nghiệp đăng ký mới và quay trở lại hoạt động tăng mạnh trong 4 tháng đầu năm 2026, tạo nền tảng vững chắc cho sự hợp tác thực chất hơn.

Nhật Bản khẳng định sẵn sàng hỗ trợ Việt Nam củng cố tính tự chủ và khả năng chống chịu của nền kinh tế, đặc biệt thông qua các dự án ODA trong lĩnh vực ứng phó biến đổi khí hậu và an ninh năng lượng. Việc tiếp tục hỗ trợ nguồn cung dầu thô cho Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn, hay triển khai dự án 1 triệu ha lúa giảm phát thải tại Đồng bằng sông Cửu Long, cho thấy sự cộng hưởng giữa chính sách quốc gia và cam kết của phía Nhật Bản. Trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp năng lượng đang đối mặt với những thách thức vận hành, sự phối hợp này là hết sức quan trọng, tương tự như những trăn trở tại các đơn vị lớn đang tìm cách hóa giải cổ phiếu Petrolimex và nghịch lý giữa con số lỗ nghìn tỷ.

Đẩy mạnh hợp tác công nghệ cao và kết nối nhân lực

Chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đã trở thành những từ khóa then chốt trong lộ trình hợp tác Việt Nam – Nhật Bản trong giai đoạn tới. Hai Thủ tướng đã nhất trí tái khởi động Ủy ban hỗn hợp về hợp tác khoa học – công nghệ vào năm 2026, tập trung vào những lĩnh vực mũi nhọn như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn và công nghệ vũ trụ. Đây không chỉ là sự chuyển giao kỹ thuật đơn thuần mà là bước đi nhằm nâng cao năng lực tự chủ công nghệ cho Việt Nam. Đối với các nhà đầu tư và doanh nghiệp, đây là tín hiệu cho thấy môi trường kinh doanh đang dần được chuẩn hóa để đón nhận những dòng vốn chất lượng cao, thúc đẩy hệ sinh thái công nghiệp phát triển bền vững, khác biệt hoàn toàn với những mô hình thâm dụng tài nguyên thuần túy.

Bên cạnh đó, việc gắn kết nguồn nhân lực cũng được coi là một trụ cột không thể thiếu để hiện thực hóa các mục tiêu dài hạn. Các chương trình đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, học bổng và các dự án nghiên cứu chung trong khuôn khổ Nhật Bản – ASEAN sẽ là chiếc cầu nối để đưa lao động Việt Nam tiệm cận hơn với tiêu chuẩn quốc tế. Cùng với sự phát triển của các khu đô thị và hạ tầng, như những dấu ấn từ dự án nhà ở Vũ Yên và lộ trình huy động 36.000 tỷ đồng, sự gắn kết văn hóa và du lịch thông qua việc đơn giản hóa thủ tục thị thực sẽ tạo ra một luồng sinh khí mới cho cả hai nền kinh tế.

Nhìn rộng ra, sự phối hợp tại các diễn đàn đa phương như CPTPP hay các cơ chế trong khuôn khổ APEC mà Việt Nam sẽ chủ trì vào năm 2027 cho thấy một tầm nhìn xa hơn: Việt Nam và Nhật Bản không chỉ là đối tác song phương mà còn là những nhân tố chủ chốt đóng góp vào sự ổn định và thịnh vượng của khu vực. Việc khẳng định giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế chính là nền tảng bền vững để các dòng vốn và các cam kết hợp tác được triển khai suôn sẻ trong tương lai.

Bài viết đã được biên tập lại từ nguồn: vneconomy.vn