Thuế Lao Động Tại Anh Tăng Tốc Kỷ Lục: Áp Lực Kép Từ Chính Sách Nội Địa và Biến Động Địa Chính Trị

Mức thuế mà người lao động và doanh nghiệp phải gánh chịu tại Anh đã ghi nhận tốc độ tăng nhanh nhất trong số các nền kinh tế giàu có nhất thế giới vào năm ngoái, theo một báo cáo mới nhất từ Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD). Đây không chỉ là một con số khô khan trên giấy tờ mà còn là một tấm gương phản chiếu những thách thức chính sách vĩ mô mà chính phủ Anh đang phải đối mặt, đặc biệt trong bối cảnh những “cơn gió ngược” từ tình hình địa chính trị toàn cầu ngày càng gay gắt.

Đáng chú ý, OECD đã chỉ ra rằng “mức thuế suất thực” (tax wedge) – thước đo tổng thuế thu nhập và an sinh xã hội do người lao động và chủ sử dụng lao động đóng, trừ đi các phúc lợi tiền mặt – của Anh đã tăng 2,45 điểm phần trăm trong năm qua. Mức tăng này vượt xa các quốc gia khác trong nhóm 38 thành viên giàu có của OECD, với mức tăng kế tiếp là Estonia (1,95 điểm phần trăm), Đức (1,34 điểm) và Israel (1,09 điểm). Con số này cho thấy một sự thay đổi đáng kể trong gánh nặng tài chính đối với lực lượng lao động và các doanh nghiệp, bất chấp việc tổng mức thuế thực tế của Anh (32,4%) vẫn còn dưới mức trung bình của OECD (35,1%). Câu chuyện thực sự nằm ở *tốc độ* thay đổi và những hệ lụy mà nó mang lại.

Nhìn sâu vào bản chất vấn đề, nguyên nhân chính của sự gia tăng này được OECD liên kết trực tiếp với ngân sách mùa thu năm 2024 của chính phủ Công đảng, vốn đã tăng tỷ lệ đóng góp bảo hiểm quốc gia (NICs) do các nhà tuyển dụng chi trả. Bên cạnh đó, hiện tượng “kéo lùi tài khóa” (fiscal drag) cũng đóng một vai trò quan trọng. Đây là tình trạng mà khi các ngưỡng thuế không được điều chỉnh hàng năm theo kịp lạm phát, thu nhập danh nghĩa tăng lên đẩy người dân vào các bậc thuế cao hơn, dù sức mua thực tế không tăng. Đây là một cơ chế tự động giúp ngân sách nhà nước gia tăng nguồn thu mà không cần công bố tăng thuế suất rõ ràng, nhưng lại âm thầm ăn mòn túi tiền của người dân và doanh nghiệp.

Thực tế cho thấy một nghịch lý là chính phủ Công đảng đã từng cam kết không tăng thuế đối với người lao động trước cuộc bầu cử năm 2024. Tuy nhiên, định nghĩa rộng hơn về “thuế lao động” của OECD bao gồm cả phần đóng góp của nhà tuyển dụng, làm cho bức tranh trở nên phức tạp hơn. Bộ trưởng Tài chính Anh đã biện luận rằng các biện pháp thuế này là cần thiết để khắc phục tình hình tài chính công đang “bị tổn thương” và để tài trợ cho các dịch vụ công đã xuống cấp sau 14 năm dưới sự lãnh đạo của Đảng Bảo thủ. Tuy nhiên, chính phủ Công đảng đã phải đối mặt với chỉ trích gay gắt về các quyết định chi tiêu và thuế của mình, khi tổng gánh nặng thuế trên quy mô nền kinh tế đang ở mức cao nhất kể từ Thế chiến thứ hai. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) tuần trước thậm chí còn dự báo rằng tỷ lệ thuế trên GDP của Vương quốc Anh có thể sẽ tăng nhanh nhất trong nhóm G7 từ năm 2024 đến 2031, một tín hiệu đáng báo động về áp lực tài khóa dài hạn.

Áp lực không chỉ đến từ chính sách nội địa. Các sự kiện địa chính trị toàn cầu, đặc biệt là cuộc chiến tranh tại Iran và những leo thang căng thẳng ở Trung Đông, đang tạo ra một “cơn gió ngược” vĩ mô đáng kể. Các chuyên gia đã dự đoán rằng những cú sốc về giá cả do xung đột gây ra có thể đẩy tỷ lệ thất nghiệp lên cao, gây thêm gánh nặng cho tài chính vốn đã eo hẹp của các hộ gia đình và doanh nghiệp. IMF, trong báo cáo triển vọng kinh tế thế giới nửa năm của mình, đã cảnh báo rằng một sự leo thang hơn nữa trong xung đột Trung Đông có thể dẫn đến một cuộc suy thoái toàn cầu, và Vương quốc Anh có thể bị ảnh hưởng nặng nề hơn bất kỳ quốc gia G7 nào khác. Đây là một yếu tố mà bất kỳ nhà hoạch định chính sách nào cũng phải tính đến, vì nó có thể làm lu mờ mọi nỗ lực ổn định kinh tế trong nước.

Giới lãnh đạo doanh nghiệp đã nhiều lần lên tiếng chỉ trích Bộ trưởng Tài chính về quyết định tăng tỷ lệ NICs của nhà tuyển dụng, cũng như việc chính phủ tăng lương tối thiểu và kế hoạch củng cố quyền lợi lao động. Kể từ khi Công đảng lên nắm quyền gần hai năm trước, tỷ lệ thất nghiệp đã tăng mạnh, đặc biệt là trong các lĩnh vực có mức lương thấp như khách sạn, giải trí và bán lẻ – những ngành vốn đã nhạy cảm nhất với các đợt tăng thuế. Mặc dù số liệu chính thức gần đây cho thấy tỷ lệ thất nghiệp đã giảm nhẹ từ 5,2% xuống 4,9%, nhưng con số này vẫn cao hơn mức 4,2% trước cuộc bầu cử năm 2024. Điều này đặt ra một câu hỏi lớn về sự cân bằng giữa việc cải thiện điều kiện sống cho người lao động và duy trì môi trường kinh doanh thuận lợi.

Tóm lại, tình hình thuế lao động tại Anh hiện nay là một bức tranh phức tạp, nơi những quyết định chính sách nội địa nhằm củng cố tài chính công đang vấp phải sự phản đối từ doanh nghiệp và những cảnh báo từ các tổ chức quốc tế. Đồng thời, những bất ổn địa chính trị toàn cầu đang tạo ra một lớp rủi ro bổ sung, đe dọa làm suy yếu thêm nền kinh tế vốn đã mong manh. Đối với các nhà hoạch định chính sách, đây là thời điểm đòi hỏi sự thận trọng tối đa và một tầm nhìn chiến lược dài hạn, không chỉ để giải quyết những thách thức trước mắt mà còn để định vị Anh vững vàng hơn trong một thế giới đầy biến động.