Phong tỏa Iran: Khả năng chống chịu trong cuộc chiến kinh tế

Cuộc chiến kinh tế thông qua việc phong tỏa các cảng biển của Iran đang trở thành tiêu điểm trên bàn cờ quốc tế. Mặc dù phía Washington kỳ vọng hành động này sẽ gây ra một cuộc khủng hoảng tức thì, khiến Tehran phải nhượng bộ tại bàn đàm phán, nhưng thực tế cho thấy một nghịch lý là quốc gia này sở hữu khả năng chống chịu đáng kinh ngạc. Các quan chức phương Tây và giới chuyên gia phân tích năng lượng đều nhận định rằng Tehran hoàn toàn có thể duy trì hoạt động trong nhiều tháng tới mà không rơi vào sụp đổ kinh tế hay thiệt hại vĩnh viễn đối với cơ sở hạ tầng dầu mỏ của mình.

Bản chất của cuộc phong tỏa Iran và những tính toán chiến lược

Khi các biện pháp phong tỏa được áp đặt, mục tiêu cốt lõi của chính quyền Tổng thống Donald Trump là cắt đứt nguồn thu từ dầu mỏ – huyết mạch kinh tế của Iran – nhằm ép buộc quốc gia này phải mở lại eo biển Hormuz. Các phát ngôn ban đầu từ Nhà Trắng từng kỳ vọng hạ tầng dầu mỏ của Iran sẽ sụp đổ chỉ trong thời gian ngắn do không thể xuất khẩu. Tuy nhiên, kịch bản đó đã không xảy ra. Việc phong tỏa chỉ mới dừng lại ở mức ngăn chặn các tàu chở dầu tiếp cận eo biển chiến lược, buộc Iran phải thay đổi cách thức vận hành nội bộ.

Nhìn sâu vào bản chất sự việc, Iran đã không còn xa lạ với các lệnh trừng phạt. Trong 15 năm qua, quốc gia này đã phải cắt giảm sản lượng dầu hai lần do áp lực từ Mỹ. Kinh nghiệm từ những lần trước đó cho thấy Tehran hoàn toàn nắm rõ cách thức thu hẹp sản xuất mà không gây tổn hại lớn đến cơ sở hạ tầng khai thác. Theo đánh giá từ giới chuyên môn, việc phong tỏa hiện nay dù gây khó khăn nhưng không đủ sức đánh sập hoàn toàn bộ máy của họ trong ngắn hạn.

Khả năng chống chịu của Iran trong chiến lược dài hơi

Thực tế cho thấy một nghịch lý là dù xuất khẩu bị hạn chế, Iran vẫn có thể tồn tại nhờ vào năng lực tiêu thụ và lọc dầu trong nước. Robin Mills, CEO của Qamar Energy, nhận định rằng ngay cả khi phải cắt giảm một nửa sản lượng xuất khẩu, Iran vẫn duy trì được các giếng dầu nhờ khả năng xử lý tại chỗ. Bên cạnh đó, số lượng lớn dầu mỏ đã được bán trước đó cùng với một lượng lớn dầu đang lênh đênh trên biển ở khu vực châu Á chính là tấm đệm an toàn giúp Tehran kéo dài hơi thở trong bối cảnh bị phong tỏa.

Dù vậy, cái giá phải trả không hề rẻ. Nếu cuộc phong tỏa kéo dài, sự thiếu hụt doanh thu từ dầu mỏ sẽ bào mòn ngân sách chính phủ, thúc đẩy lạm phát và làm tăng chi phí hàng hóa nhập khẩu. Tuy nhiên, lịch sử đã chứng minh rằng, đối với giới lãnh đạo cứng rắn tại Tehran, họ có khả năng chịu đựng những áp lực kinh tế khốc liệt miễn là quyền lực chính trị không bị đe dọa trực tiếp. Hiện tại, phe cứng rắn trong Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran vẫn đang giữ thế chủ động và chưa có dấu hiệu suy giảm quyền lực trước những biến động bên ngoài.

Trong bối cảnh thế giới nhiều biến động, những câu chuyện về sự phản kháng và sinh tồn không chỉ giới hạn trong lĩnh vực địa chính trị mà còn hiện hữu ở mọi mặt của đời sống. Chúng ta có thể thấy những phản ứng tương tự trong cách cộng đồng đối mặt với các khủng hoảng y tế như làn sóng phản đối liên quan đến hantavirus trên du thuyền tại Tenerife, hay cách công chúng nhìn nhận về những vụ án gây chấn động như sự ra đi của Betty Broderick. Ngay cả trong thể thao, di sản của những nhân vật tầm cỡ như huyền thoại bóng chày Bobby Cox qua đời cũng để lại những khoảng lặng đầy suy ngẫm về sự hữu hạn và khả năng thích nghi của con người trước thời cuộc.

Cuối cùng, câu hỏi lớn nhất vẫn là liệu Washington có đủ kiên nhẫn để đợi đến thời điểm “chín muồi” khi kinh tế Iran thực sự cạn kiệt, hay những áp lực từ eo biển Hormuz sẽ sớm buộc các bên phải tìm một phương án khác trước khi hệ quả toàn cầu trở nên trầm trọng hơn.

Bài viết đã được biên tập lại từ nguồn: nbcnews.com