Uber và chiến lược AI thay thế nhân sự

Trong bối cảnh chỉ số Nasdaq và S&P 500 liên tục biến động dưới áp lực của làn sóng tự động hóa, CEO Dara Khosrowshahi của Uber đã có những chia sẻ thẳng thắn về tham vọng biến nền tảng này thành một “siêu ứng dụng” mọi thứ (everything app). Sự chuyển dịch từ một đơn vị logistics đơn thuần sang một hệ sinh thái du lịch đa năng, tích hợp đặt phòng khách sạn thông qua đối tác Expedia, cho thấy tư duy chiến lược của Khosrowshahi đang tập trung vào việc tối ưu hóa điểm chạm của người dùng, bất chấp những thách thức từ các chatbot AI đang ngày càng phổ biến.

Cơ cấu tổ chức và bài toán đánh đổi

Khi quy mô của một tập đoàn tăng lên, sự trì trệ trong việc đưa ra quyết định là rủi ro lớn nhất mà bất kỳ CEO nào cũng phải đối mặt. Khosrowshahi áp dụng triết lý “cửa một chiều và hai chiều” của Amazon để kiểm soát rủi ro, đồng thời khẳng định rằng việc bổ nhiệm Andrew Macdonald làm Chủ tịch kiêm COO là bước đi sống còn để giải quyết mâu thuẫn giữa hai mảng Mobility (di chuyển) và Delivery (giao nhận). Thực tế cho thấy, mô hình khách hàng sử dụng đa nền tảng đang tạo ra giá trị cao gấp ba lần so với người dùng đơn lẻ, biến sự kết hợp này thành “nước sốt bí mật” của Uber trong cuộc đua giữ chân khách hàng.

Việc quản trị rủi ro không chỉ dừng lại ở kinh doanh mà còn lan sang cấu trúc phần mềm. Sự đối đầu trong cuộc chiến công nghệ đang diễn ra rất khốc liệt, giống như cách mà các tập đoàn lớn đang phải đối mặt trong cuộc chiến pháp lý OpenAI và sự đối đầu giữa Elon Musk với Sam Altman. Tại Uber, việc sử dụng các mô hình ngôn ngữ lớn đang đặt ra thách thức về ngân sách tính toán (token budget) và nhu cầu cân đối lại nguồn lực giữa nhân sự con người và chi phí hạ tầng AI.

AI tác động đến cấu trúc công ty

Khosrowshahi không ngần ngại thừa nhận rằng AI đang thay đổi cách các nhóm phần mềm vận hành. Những công cụ như Cursor hay Claude Code đang thổi bùng khả năng lập trình tự động, khiến ranh giới giữa PM (quản lý sản phẩm), designer và kỹ sư trở nên mờ nhạt. Thay vì cố định các chính sách cứng nhắc cho nhân viên chăm sóc khách hàng, Uber đang thử nghiệm để AI tự đưa ra quyết định dựa trên các mục tiêu tổng quát. Đây là một canh bạc về mặt quản trị khi niềm tin được đặt vào các thuật toán có khả năng học hỏi trên quy mô lớn thay vì sự linh hoạt của con người.

Cũng giống như cách mà dịch vụ logistics Amazon và tham vọng tái định nghĩa chuỗi cung ứng toàn cầu đang định hình lại ngành bán lẻ, Uber cũng đang nỗ lực tự định nghĩa lại bản thân thông qua các hệ thống tự hành. Việc đầu tư hơn 1 tỷ USD vào Rivian và các đối tác như Waymo hay Lucid không chỉ đơn thuần là mua xe, mà là cuộc đua về dữ liệu và công nghệ tự hành, nơi mà năng lực cốt lõi không nằm ở việc sở hữu phương tiện mà ở năng lực điều khiển phương tiện bằng AI.

Tương lai của tài xế trong kỷ nguyên tự động

Dù thừa nhận rằng sự thay đổi này là một “bài toán societally” (vấn đề xã hội) lớn, Khosrowshahi vẫn tỏ ra lạc quan về số lượng tài xế con người trong 10 năm tới. Ông cho rằng tự động hóa sẽ không thay thế hoàn toàn mà sẽ đẩy con người vào những tác vụ phức tạp hơn như mua sắm cá nhân hay hỗ trợ cao cấp. Tuy nhiên, giới quan sát vẫn hoài nghi về tốc độ đào thải. Khi các công nghệ như Color Lidar và tham vọng thay thế cảm biến hình ảnh truyền thống đạt được những đột phá, ranh giới giữa thực và ảo, giữa người lái và robot sẽ còn thu hẹp đáng kể.

Uber đang đứng trước một khúc cua định mệnh. Sự kết hợp giữa các thuật toán dự báo, hạ tầng AI tốn kém và tham vọng “siêu ứng dụng” tạo nên một DNA doanh nghiệp độc bản. Dù Dara Khosrowshahi có hài hước nói về việc “cần một AI thay thế CEO” hay không, thì thực tế là bản thân hệ thống của Uber đang dần trở thành một thực thể tự học, tự vận hành và tự điều chỉnh theo các tín hiệu từ thị trường – một hành trình đầy rẫy rủi ro nhưng cũng đầy hứa hẹn của công nghệ hiện đại.

Bài viết đã được biên tập lại từ nguồn: theverge.com