Điểm nghẽn bất đồng giữa Mỹ và Iran và bóng ma xung đột dài hạn

Điểm nghẽn bất đồng giữa Mỹ và Iran đang trở thành một bài toán địa chính trị nan giải, nơi cả hai bên đều bị kẹt trong những giả định chiến lược của chính mình. Những nỗ lực ngoại giao gần đây, tiêu biểu là đề xuất mở lại eo biển Hormuz để đổi lấy việc dỡ bỏ lệnh phong tỏa, đã nhanh chóng đổ vỡ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định duy trì áp lực tối đa, trong khi phía Tehran vẫn giữ vững lập trường về chương trình hạt nhân của mình.

Bản chất của điểm nghẽn bất đồng

Thực tế cho thấy một nghịch lý là dù Washington liên tục đánh giá rằng Tehran đang đối mặt với sự chia rẽ sâu sắc giữa các phe phái, nhưng các diễn biến trên thực địa lại phản ánh một sự bền bỉ đáng kinh ngạc. Chính quyền Mỹ, dưới sự dẫn dắt của ông Trump, từng kỳ vọng rằng các lệnh phong tỏa sẽ khiến ngành dầu mỏ Iran sụp đổ chỉ trong vài tuần. Tuy nhiên, thay vì đầu hàng, Tehran đã chứng minh khả năng thích ứng với các lệnh trừng phạt kéo dài nhiều thập kỷ. Nhìn sâu vào bản chất, cuộc đối đầu này không chỉ là vấn đề quân sự hay hạt nhân, mà là sự va chạm giữa hai thế giới quan khác biệt về sức mạnh và quyền lực trên bàn cờ quốc tế.

Đáng chú ý, những nỗ lực tìm kiếm giải pháp quân sự thông qua các chiến dịch không kích giới hạn thường chỉ mang tính bề nổi. Như đã phân tích trong các chuyển động địa chính trị phức tạp gần đây tại tin thế giới nổi bật trong ngày 4/5, sự kháng cự từ các lực lượng như IRGC cho thấy họ đã chuẩn bị cho kịch bản tồi tệ nhất. Việc Washington cố gắng nhắm vào các “lực lượng cản trở” trong nội bộ Iran có thể chỉ là một giả định sai lầm, khi phe cứng rắn vốn đã thẩm thấu vào mọi tầng nấc của bộ máy quyền lực tại đây.

Sự cứng nhắc trong chiến lược và nguy cơ từ eo biển Hormuz

Điểm nghẽn bất đồng giữa Mỹ và Iran hiện tại đang đe dọa sự ổn định của thị trường năng lượng toàn cầu. Khi eo biển Hormuz trở thành quân bài mặc cả, các quốc gia trên thế giới phải đối mặt với nỗi lo về lạm phát và đứt gãy chuỗi cung ứng. Giới quan sát lo ngại rằng, thay vì đi đến một thỏa thuận, cả hai bên đều đang tin rằng mình đã giành lợi thế sau những đợt tập kích qua lại. Trong khi Mỹ cho rằng đã làm suy yếu hạ tầng quân sự của Iran, thì Tehran lại khẳng định vị thế của mình bằng việc duy trì ảnh hưởng tại các tuyến đường hàng hải huyết mạch. Thông tin chi tiết về những rủi ro này đã được cảnh báo trong bài viết về eo biển Hormuz và lời cảnh báo quân sự từ Iran.

Không chỉ dừng lại ở Hormuz, Iran còn có khả năng mở rộng sức ép sang eo biển Bab el-Mandeb thông qua các lực lượng ủy nhiệm. Điều này khiến cho chiến lược đối đầu dài hạn của Washington trở nên đầy rủi ro. Ông Trump hiện phải đối mặt với một chọn lựa khắc nghiệt trước thềm bầu cử giữa kỳ: chấp nhận một thỏa thuận mới với những điều khoản thực tế hơn, hoặc duy trì một cuộc chiến phong tỏa tốn kém mà không có ngày kết thúc rõ ràng.

Tầm nhìn từ những vết rạn địa chính trị

Sự leo thang căng thẳng này không tách rời khỏi bối cảnh biến động chung, tương tự như những rung chấn đã xảy ra khi xuất hiện các cuộc tập kích UAV Moskva và những rung chấn trong lòng thủ đô Nga. Sự tương đồng ở đây là tính chất khó đoán định của các xung đột hiện đại, nơi những tính toán quân sự không còn đi đôi với kết quả chính trị như mong đợi. Điểm nghẽn bất đồng giữa Mỹ và Iran cuối cùng sẽ chỉ được giải quyết khi một trong hai bên chấp nhận thay đổi giả định về “lợi thế” hiện tại. Cho đến lúc đó, thế giới vẫn sẽ phải nín thở trước những chuyển động không thể lường trước tại Vịnh Ba Tư.

Bài viết đã được biên tập lại từ nguồn: vtcnews.vn