Cuộc chiến Mỹ – Iran và những hệ lụy từ phiên điều trần gây tranh cãi của Bộ trưởng Quốc phòng

Phiên điều trần trước Ủy ban Quân vụ Thượng viện vừa qua về cuộc chiến Mỹ – Iran đã phơi bày những vết nứt sâu sắc trong chiến lược an ninh quốc gia dưới thời chính quyền đương nhiệm. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, cùng Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Cain, đã đối mặt với làn sóng chất vấn gay gắt từ các nhà lập pháp khi cuộc xung đột đã kéo dài 60 ngày và tiêu tốn ít nhất 25 tỷ USD ngân sách liên bang. Trong bối cảnh các cuộc đàm phán đình trệ, những phát biểu mang tính “diều hâu” của giới chức quốc phòng không chỉ phản ánh sự bế tắc trên bàn cờ quân sự mà còn dấy lên lo ngại về một cuộc khủng hoảng niềm tin lan rộng tại Washington.

Bàn cờ địa chính trị và áp lực ngân sách từ cuộc chiến kéo dài

Cuộc chiến tại Iran không đơn thuần là một hành động quân sự cục bộ, mà là một phép thử cho khả năng duy trì sức mạnh quân sự của Mỹ trên quy mô toàn cầu. Việc tiêu tốn 25 tỷ USD trong thời gian ngắn đã đặt ra câu hỏi về hiệu quả quản trị ngân sách quốc phòng trong bối cảnh lạm phát vẫn là một nỗi ám ảnh. Đáng chú ý hơn, sự thiếu minh bạch về chi phí thiệt hại tài sản tại Trung Đông càng khiến giới quan sát đặt dấu chấm hỏi lớn về mức độ bền vững của chiến dịch này. Khi nhìn rộng ra, đây chính là “điểm chạm” khiến nền kinh tế toàn cầu chao đảo. Như đã phân tích trước đây trong bài Giá xăng Mỹ tăng cao trong bối cảnh xung đột địa chính trị Iran leo thang, bất kỳ biến động nào tại eo biển Hormuz đều trực tiếp tác động đến chi phí năng lượng và gây áp lực lên chuỗi cung ứng toàn cầu, tạo ra những cơn sóng ngầm đe dọa sự ổn định của thị trường tài chính Mỹ.

Lỗ hổng từ Đạo luật Quyền hạn Chiến tranh và sự mơ hồ về pháp lý

Điểm nóng trong phiên điều trần vừa qua chính là cách giải thích đầy tranh cãi của Bộ trưởng Hegseth về “thời hạn 60 ngày” theo Đạo luật Quyền hạn Chiến tranh 1973. Việc khẳng định “chiếc đồng hồ thời gian dừng lại” khi có các khoảng lặng trong giao tranh là một tiền lệ pháp lý đầy rủi ro. Các thượng nghị sĩ, điển hình là ông Tim Kaine, đã thẳng thắn bác bỏ luận điểm này, cho rằng đây là sự diễn giải tùy tiện nhằm kéo dài sự hiện diện quân sự mà không cần sự thông qua của Quốc hội. Nếu nhìn nhận đây là một phần của tổng thể bức tranh địa chính trị phức tạp, sự bất ổn về pháp lý này khiến các dòng vốn đầu tư trở nên e dè hơn khi phải đối mặt với những kịch bản rủi ro không thể kiểm soát từ chính sách đối ngoại của Mỹ.

Tác động lan tỏa đến an ninh và sự toàn vẹn của chuỗi cung ứng

Một vấn đề nghiêm trọng khác được đưa ra là tình trạng thiếu hụt vũ khí và vật tư chiến lược. Những báo cáo về việc quân đội Mỹ phải điều chuyển nguồn lực từ các khu vực khác để bù đắp cho cuộc chiến tại Iran đang làm dấy lên những cảnh báo về lỗ hổng an ninh tại các điểm nóng tiềm tàng khác trên thế giới. Khi hạ tầng quốc phòng phải căng mình đáp ứng nhu cầu tại một chiến trường, năng lực phản ứng của Mỹ trước những bất ổn khác có nguy cơ bị suy giảm. Những gián đoạn này không chỉ dừng lại ở vấn đề quân sự mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sự lưu thông hàng hóa quốc tế. Liên quan đến vấn đề dịch chuyển dòng chảy thương mại, độc giả có thể tham khảo thêm bài Nối lại đường bay Mỹ – Venezuela: Điểm chạm địa chính trị trên bầu trời Nam Mỹ để thấy rõ hơn cách mà các nút thắt địa chính trị đang được tái cấu trúc dưới áp lực của các cuộc đối đầu trực diện.

Khi mục tiêu nhân đạo bị đặt ngoài lề bàn cờ chính trị

Câu hỏi từ Thượng nghị sĩ Kirsten Gillibrand về việc cắt giảm 90% ngân sách cho các đơn vị bảo vệ dân thường đã tạo nên một khoảnh khắc đối đầu căng thẳng trong phiên điều trần. Việc Bộ trưởng Hegseth khẳng định vẫn duy trì “mọi nguồn lực cần thiết” trái ngược hoàn toàn với thực tế về những tổn thất dân sự tại Iran. Điều này không chỉ là vấn đề đạo đức mà còn là câu chuyện về quản trị rủi ro chiến lược. Trong mắt giới quan sát quốc tế, sự thiếu hụt các cơ chế kiểm soát thiệt hại ngoài dự kiến đang làm giảm đi vị thế và uy tín chính trị của Mỹ trên trường quốc tế. Khi một cường quốc mất đi sự cân bằng trong việc thực thi quyền lực và trách nhiệm bảo vệ nhân quyền, đó là lúc những rủi ro dài hạn bắt đầu tích tụ, gây ảnh hưởng tiêu cực đến hình ảnh của các tập đoàn đa quốc gia và các quan hệ đối tác kinh tế chiến lược mà Mỹ đang dẫn dắt.

Nhận định của giới quan sát: Phía sau những phát ngôn diều hâu

Sự gay gắt giữa Thượng nghị sĩ Jack Reed và ông Hegseth về việc “chỉ báo cáo những gì tổng thống muốn nghe” thay vì những gì cần phải nghe đã phản ánh một cuộc khủng hoảng quản trị ngay tại tầng cao nhất của Lầu Năm Góc. Sự cố chấp trong việc gọi những tiếng nói đối lập là “kẻ thất bại” không giải quyết được các bài toán thực tế mà chính quyền đang đối mặt, từ ngân sách, khí tài cho đến các lộ trình ngoại giao bế tắc. Đối với các nhà đầu tư và những người quan sát nền kinh tế toàn cầu, sự thiếu hụt những tư vấn mang tính trung lập và thực dụng là một tín hiệu cảnh báo về khả năng phán đoán rủi ro trong tương lai. Thị trường không sợ xung đột, nhưng thị trường sợ nhất là sự thiếu nhất quán trong chính sách và một tầm nhìn bị che mờ bởi tư tưởng chủ quan. Khi những “lằn ranh” địa chính trị trở nên mong manh, khả năng kiểm soát tình hình sẽ trở thành thước đo quan trọng nhất cho sự ổn định của nền kinh tế toàn cầu trong 3 đến 6 tháng tới.

Bài viết đã được biên tập lại từ nguồn: aljazeera.com