Thị Trường Chung Lebanon Chuyển Động Mạnh: Fintech Định Hình Lại Dòng Tiền Cứu Trợ Giữa Khủng Hoảng Niềm Tin

Cuộc khủng hoảng nhân đạo tại Lebanon, với hơn 1 triệu người phải rời bỏ nhà cửa do các cuộc tấn công của Israel và 130.000 người di cư sang Syria, không chỉ là một bi kịch xã hội mà còn đang định hình lại sâu sắc bức tranh tài chính của quốc gia này. Trong bối cảnh hạ tầng đã yếu kém chịu thêm gánh nặng khổng lồ, dòng tiền viện trợ từ nước ngoài đang chảy vào Lebanon một cách mạnh mẽ, nhưng không qua các kênh truyền thống. Thay vào đó, các nền tảng công nghệ tài chính (fintech) đang trở thành huyết mạch mới, làm thay đổi cách thức hoạt động của thị trường chung, đặc biệt là trong việc chuyển giao giá trị và xây dựng lòng tin.

Phân tích biến động cho thấy, Lebanon là một nền kinh tế phụ thuộc nặng nề vào kiều hối, với khoảng 6 đến 7 tỷ USD mỗi năm, tương đương một phần ba GDP của nước này vào năm 2023 theo số liệu của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP). Tuy nhiên, chi phí chuyển kiều hối tại đây đạt trung bình 11%, cao hơn đáng kể so với mức trung bình toàn cầu. Trong giai đoạn khủng hoảng, khoảng 70% các dòng tiền không chính thức này được ghi nhận bởi Ngân hàng Trung ương Lebanon (BDL), cho thấy sự dịch chuyển đáng kể khỏi hệ thống ngân hàng truyền thống. Sự sụp đổ tài chính nội địa, với việc các ngân hàng đóng băng tiền gửi và hạn chế rút tiền, đã tạo ra một khoảng trống lớn mà các nền tảng fintech như Whish Money đang lấp đầy một cách hiệu quả.

Một ví dụ điển hình là chiến dịch gây quỹ cộng đồng của luật sư người Lebanon, Jad Essayli, đã huy động được 65.125 USD chỉ trong 10 ngày thông qua mạng xã hội và các chuyển khoản kỹ thuật số. Whish Money, ban đầu là một công ty số hóa thẻ quà tặng, đã phát triển thành một nền tảng tài chính rộng lớn với hơn 2 triệu người dùng tại 110 quốc gia, cung cấp dịch vụ kiều hối, chuyển tiền ngang hàng (peer-to-peer) và thanh toán. Công ty này tập trung vào nhóm người không có tài khoản ngân hàng hoặc khó tiếp cận dịch vụ ngân hàng truyền thống – một phân khúc thị trường lên tới 1,4 tỷ người trên toàn cầu, theo Ngân hàng Thế giới.

Sự suy giảm lòng tin vào các thể chế công cộng, ngoại trừ lực lượng vũ trang, là yếu tố cốt lõi thúc đẩy sự dịch chuyển này. Một nghiên cứu vào tháng 1 năm 2025 của Diễn đàn Nghiên cứu Kinh tế chỉ ra rằng niềm tin vào chính phủ Lebanon đã giảm rõ rệt vào năm 2024 so với năm 2013 và 2016. Khi niềm tin vào hệ thống ngân hàng và chính phủ truyền thống bị lung lay, “niềm tin trở thành loại tiền tệ mới,” như lời Toufic Koussa, đồng sáng lập và chủ tịch của Whish Money. Điều này thể hiện rõ qua việc các nhà gây quỹ và người nhận viện trợ tin tưởng các cá nhân và mạng lưới phi chính thức hơn.

Dòng tiền này tuy không chính thức nhưng vẫn trải qua quá trình giám sát chống rửa tiền (AML), cân bằng giữa tốc độ và tính bảo mật. Tuy nhiên, rủi ro vẫn tồn tại do Lebanon chưa có một khung pháp lý rõ ràng cho hoạt động gây quỹ kỹ thuật số, khác với các quốc gia như UAE nơi việc này có thể bị coi là phạm tội nếu không có giấy phép. Mặc dù vậy, sự tăng trưởng ổn định về số lượng người dùng và sự thay đổi trong mô hình giao dịch – như việc các gia đình thực hiện các giao dịch lớn hơn để tích trữ nhu yếu phẩm – cho thấy vai trò không thể thiếu của fintech trong việc duy trì sự ổn định xã hội và kinh tế vi mô giữa thời kỳ biến động.

Những diễn biến tại Lebanon đang cung cấp một cái nhìn sâu sắc về tương lai của thị trường chung toàn cầu. Khi các hệ thống tài chính truyền thống bộc lộ điểm yếu, các giải pháp công nghệ tài chính đang nổi lên như một nhân tố kiến tạo, không chỉ trong việc đáp ứng nhu cầu khẩn cấp mà còn trong việc định hình lại dòng tiền mới, mô hình phân phối giá trị và nền tảng của lòng tin tài chính. “Ngân hàng bán lẻ theo cách chúng ta từng biết đã kết thúc. Các ngân hàng sẽ trở thành những đường ống dẫn; sự đổi mới thực sự trong tiền tệ và sự hòa nhập đang diễn ra trong fintech,” ông Koussa tự tin tuyên bố, nhấn mạnh một xu hướng không thể đảo ngược trên thị trường tài chính toàn cầu.

*Biên tập: Phố Wall (Theo nguồn gốc)*