Cú bắt tay Mỹ – Trung và những chuyển động của trật tự kinh tế toàn cầu

Cú bắt tay Mỹ – Trung trong cuộc gặp thượng đỉnh mới đây giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình không chỉ là một sự kiện ngoại giao đơn thuần, mà còn là phản chiếu những chuyển động sâu sắc của trật tự kinh tế toàn cầu sau gần một thập kỷ đầy biến động. Khi hai nền kinh tế lớn nhất thế giới gặp gỡ, thế giới không chỉ nhìn vào các cam kết thương mại, mà còn dõi theo cách hai siêu cường định nghĩa lại vị thế của mình trên bàn cờ địa chính trị đầy phức tạp.

Thế giới đứng trước ngã rẽ mới của trật tự kinh tế toàn cầu

Theo TS Bùi Ngọc Sơn, chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Chiến lược Kinh tế (IESS), thế giới thực chất đã bước vào một ngã rẽ từ năm 2017, nhưng ở thời điểm hiện tại, mức độ phức tạp đã tăng lên đáng kể. Các căng thẳng địa chính trị trải dài từ châu Mỹ, Trung Đông cho tới châu Á đang đặt cộng đồng quốc tế trước hai khả năng: một bên là tiếp tục đi sâu vào vòng xoáy cạnh tranh, xung đột, và một bên là tìm cách đối thoại để duy trì sự ổn định mong manh. Phát biểu của Chủ tịch Tập Cận Bình về một “ngã rẽ mới” không chỉ là thông điệp ngoại giao, mà là lời thừa nhận rằng quan hệ Mỹ – Trung giờ đây đã trở thành trục xoay có ảnh hưởng trực tiếp tới thương mại, tài chính và tâm lý của toàn bộ thị trường quốc tế.

Tâm thế của châu Á trước những toan tính của siêu cường

Khu vực châu Á hiện đang theo dõi các diễn biến giữa Washington và Bắc Kinh trong một tâm thế vừa lo ngại, vừa chờ đợi. Những bất ổn tiềm tàng về thương mại, công nghệ và an ninh khiến khu vực này trở thành tâm điểm của sự dịch chuyển. Mặc dù từng được hưởng lợi từ làn sóng thay đổi chuỗi cung ứng, các quốc gia Đông Nam Á như Singapore hiện vẫn đối mặt với áp lực lớn trong việc lựa chọn chiến lược phát triển và cân bằng đối tác công nghệ, đặc biệt là trong các lĩnh vực như hạ tầng 5G và dữ liệu số. Việc hai siêu cường duy trì đối thoại, thay vì để cạnh tranh vượt khỏi tầm kiểm soát, chính là “khoảng lặng” cần thiết để các quốc gia trong khu vực có thêm dư địa điều hành mà không phải chịu sức ép chọn phe quá cực đoan.

Cú bắt tay Mỹ – Trung có tạo ra bước ngoặt thực chất?

Nhìn sâu vào bản chất, cuộc gặp lần này mang tính chất ổn định quan hệ trong ngắn hạn nhiều hơn là một cuộc cách mạng về chính sách. Việc thành lập cơ chế Hội đồng thương mại hay các cam kết về mua nông sản, máy bay Boeing và LNG phần lớn vẫn mang ý nghĩa biểu tượng nhằm giữ nhịp độ giao thương, hơn là giải quyết tận gốc các tranh chấp về tiêu chuẩn công nghệ hay luật chơi toàn cầu. Thực tế, bối cảnh hiện nay đã khác xa giai đoạn 2017-2020. Nếu như trước đây, Mỹ từng lo ngại về tốc độ trỗi dậy của Trung Quốc, thì nay, cạnh tranh đã mở rộng sang các tầng sâu hơn như công nghệ lõi, AI và chuỗi cung ứng chiến lược. Khi các bên đều đang nỗ lực xây dựng “vùng an toàn” cho chính mình, sự kỳ vọng vào một thay đổi lớn lao trong cán cân thương mại song phương là điều khó xảy ra.

Sự phức tạp này còn thể hiện rõ qua cách hai siêu cường ứng xử với các điểm nóng quốc tế. Đơn cử như vấn đề Iran và eo biển Hormuz, nơi Washington và Bắc Kinh đang nhìn nhận dưới những góc độ lợi ích khác biệt: một bên coi đó là bài toán an ninh, bên còn lại coi đó là an ninh năng lượng sống còn. Sự hiện diện của các yếu tố này cho thấy Mỹ và Trung Quốc vẫn đang trong thế kiềm chế lẫn nhau, dù đôi khi có những điểm giao cắt lợi ích tạm thời.

Để hiểu rõ hơn về tính chất phức tạp trong mối quan hệ này, độc giả có thể theo dõi thêm các phân tích chuyên sâu về xung đột Iran và Mỹ, cũng như những toan tính đằng sau việc trừng phạt dầu mỏ Iran. Đồng thời, những hệ quả cụ thể từ các thỏa thuận thượng đỉnh cũng được phản ánh qua các cam kết định hình lại trật tự mà hai bên đã đặt bút ký kết.

Bài viết đã được biên tập lại từ nguồn: vtcnews.vn