Xung đột Mỹ – Iran: Khi tiếng súng tạm dừng không đồng nghĩa với hòa bình

Xung đột Mỹ – Iran đang bước vào giai đoạn nhạy cảm nhất khi những tiếng súng trên thực địa tạm thời lắng xuống, nhường chỗ cho những toan tính chiến lược đầy rủi ro trên bàn đàm phán. Dù những đợt oanh tạc dữ dội đã qua đi, nhưng thực tế cho thấy một nghịch lý là căng thẳng tại eo biển Hormuz và các mặt trận ngoại giao không hề hạ nhiệt, trái lại còn đang diễn biến phức tạp theo từng giờ. Trong bối cảnh đó, việc duy trì trạng thái ngừng bắn mong manh trở thành tâm điểm của những đồn đoán về một kịch bản bùng phát chiến sự quy mô lớn hơn trong tương lai gần.

Bản chất của cuộc xung đột Mỹ – Iran và mô hình leo thang chiều ngang

Nhìn sâu vào bản chất, cuộc đối đầu giữa Washington và Tehran không còn gói gọn trong các cuộc oanh tạc quân sự đơn thuần. Theo học giả an ninh quốc tế Robert A. Pape, hai bên đang vận hành theo mô hình leo thang theo chiều ngang. Điều này có nghĩa là khi sức ép quân sự đạt ngưỡng, xung đột sẽ mở rộng phạm vi ra toàn khu vực, thâm nhập sâu vào các lĩnh vực kinh tế – chính trị nhằm làm suy yếu đối phương thông qua những đòn bẩy nhạy cảm. Việc Iran nhắm vào các cơ sở hạ tầng dầu mỏ và eo biển Hormuz – huyết mạch vận chuyển 20% lượng dầu mỏ của thế giới – chính là minh chứng rõ nét cho chiến lược biến cuộc chiến thành một bài toán chi phí không thể gánh vác nổi cho Mỹ và các đồng minh.

Đáng chú ý, diễn biến này đặt ra nhiều câu hỏi về sự ổn định của khu vực Trung Đông. Sự bất định trong các cuộc đàm phán chính là mảnh đất màu mỡ cho những làn gió ngược từ Đồi Capitol, nơi các dự luật về việc chấm dứt hoặc duy trì sự can dự quân sự vẫn đang là chủ đề tranh luận gay gắt, tương tự như những gì được phản ánh trong bài viết về Thượng viện Mỹ thông qua dự luật chấm dứt xung đột với Iran.

Sự giằng co trên bàn cờ ngoại giao và quân sự

Dù Tổng thống Mỹ Donald Trump từng nhiều lần đưa ra các tuyên bố về lệnh ngừng bắn và hy vọng mở đường cho đối thoại, nhưng thực tế các cuộc đàm phán vẫn thiếu vắng những đột phá. Những tuyên bố “tạm hoãn tấn công” của ông Trump, hay những đợt gia hạn ngừng bắn liên tiếp, dường như chỉ là những nước đi chiến thuật nhằm kéo dài thời gian để chuẩn bị cho các phương án quân sự mới. Lầu Năm Góc hiện đang cân nhắc các kế hoạch “tấn công linh hoạt”, tập trung vào những mục tiêu mang tính răn đe cao như cơ sở hạ tầng lưỡng dụng, nhằm buộc Tehran phải nhượng bộ trong hồ sơ hạt nhân.

Trong khi đó, giới lãnh đạo Iran cũng không hề tỏ ra lép vế. Tehran đã khẳng định sự chuẩn bị cho những kịch bản đối đầu cường độ cao, sẵn sàng mở ra các mặt trận mới nếu các thỏa thuận hiện tại đổ vỡ. Trong bối cảnh các nhà ngoại giao chuyên nghiệp đang nỗ lực tìm kiếm giải pháp, vai trò của các trung gian như Trung Quốc hay các quốc gia vùng Vịnh trở nên quan trọng hơn bao giờ hết, góp phần tạo nên một bức tranh ngoại giao đa tầng, phức tạp như cách mà các quốc gia lớn đang vận dụng sức mạnh mềm, tương tự như việc phân tích Đại sứ Mỹ tại Việt Nam và chân dung nhà ngoại giao chuyên nghiệp trong các vấn đề quốc tế.

Kịch bản nào cho xung đột Mỹ – Iran sau lệnh ngừng bắn?

Nhiều chuyên gia an ninh cảnh báo rằng, nếu lệnh ngừng bắn hiện tại thất bại, chiến trường có thể chứng kiến sự gia tăng cường độ không kích trực diện. Những mục tiêu quân sự, từ các xuồng cao tốc đến các cơ sở làm giàu uranium, đều nằm trong tầm ngắm. Sự leo thang này không chỉ gây ra tổn thất trực tiếp mà còn đẩy các quốc gia khu vực vào thế khó, khi họ vừa muốn bảo vệ lợi ích kinh tế, vừa phải đối mặt với nguy cơ bị cuốn vào vòng xoáy chiến tranh mà chính họ cũng muốn né tránh. Nhìn chung, xung đột Mỹ – Iran vẫn là một “con lắc” dao động dữ dội, nơi hơi thở của thời đại được quyết định bởi sự nhẫn nại của các nhà lãnh đạo và sức chịu đựng của nền kinh tế toàn cầu trước áp lực từ eo biển Hormuz.

Bài viết đã được biên tập lại từ nguồn: vtcnews.vn