Eo biển Hormuz và khủng hoảng vận tải biển toàn cầu

Sự bế tắc tại Eo biển Hormuz đang đẩy ngành vận tải biển toàn cầu vào một ván bài đầy rủi ro khi hàng trăm tàu chở hàng bị mắc kẹt, cùng với đó là chi phí bảo hiểm và vận hành không ngừng leo thang. Hơn hai tháng sau khi cuộc chiến Iran bùng nổ, việc eo biển này khi nào mới có thể mở cửa trở lại vẫn là một ẩn số khiến các tập đoàn vận tải lớn như Hapag-Lloyd hay Maersk phải chao đảo giữa những quyết sách đầy biến động từ các bên liên quan.

Bài toán an toàn và sự đình trệ của dòng chảy hàng hóa

Thực tế cho thấy một nghịch lý là dù các nỗ lực ngoại giao và quân sự đã được triển khai, nhưng Eo biển Hormuz vẫn là một vùng nước quá nguy hiểm để tàu bè qua lại một cách bình thường. Trước khi xung đột xảy ra, đây là huyết mạch với 100 đến 135 tàu đi qua mỗi ngày. Hiện nay, con số này đã giảm xuống mức thấp kỷ lục do những quy định khắt khe từ phía Iran, bao gồm cả yêu cầu tàu thuyền phải đi sát bờ biển nước này và nộp thông tin chi tiết. Đáng chú ý, bất kỳ khoản phí nào phải trả cho Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đều đặt các công ty vận tải vào nguy cơ vi phạm lệnh trừng phạt của Mỹ và EU. Tình hình càng trở nên trầm trọng hơn khi các vụ tấn công tàu chở hàng vẫn tiếp diễn, như trường hợp của CMA GGM Group gần đây, khiến các chủ tàu buộc phải ưu tiên sự an toàn của thủy thủ đoàn hơn là tiến độ giao hàng.

Chi phí vận tải tăng phi mã và sức ép lên chuỗi cung ứng

Việc Eo biển Hormuz bị phong tỏa không chỉ ảnh hưởng đến lượng tàu lớn đang neo đậu ngoài khơi mà còn tác động trực tiếp lên bảng cân đối kế toán của các hãng tàu. Hapag-Lloyd, một trong những tên tuổi lớn nhất ngành, đang phải chịu tổn thất khoảng 60 triệu USD mỗi tuần do giá nhiên liệu tăng cao và phí bảo hiểm chiến tranh nhảy vọt. Theo các chuyên gia, chi phí bảo hiểm cho các con tàu trong khu vực đã tăng từ dưới 1% lên mức 3% đến 10% giá trị hàng hóa. Điều này tạo ra một rào cản tài chính vô hình, khiến việc tìm kiếm các tuyến đường thay thế hay hải cảng an toàn trở nên cấp bách nhưng vô cùng hạn chế về công suất.

Nhìn sâu vào bản chất, sự bất ổn tại vùng vịnh không chỉ đơn thuần là vấn đề hàng hải. Trong khi Bộ Tư pháp Mỹ đang tập trung vào các cuộc điều tra tài chính và nỗ lực điều hướng khu vực, những rủi ro địa chính trị đang tạo ra những đứt gãy không thể đảo ngược trong ngắn hạn. Những sự kiện như việc Quân đội Mỹ nổ súng vào tàu chở dầu Iran tại Vịnh Oman cho thấy sự mong manh của các thỏa thuận ngừng bắn tạm thời trên mặt biển. Ngay cả khi các nỗ lực đa phương đang được thúc đẩy, như nỗ lực tìm kiếm binh sĩ Mỹ mất tích tại Morocco, thì sự ổn định thực sự tại các điểm nóng vận tải vẫn phụ thuộc vào việc các cam kết ngoại giao có đủ sức ngăn chặn nguy cơ leo thang hay không.

Tầm nhìn về sự phục hồi của tuyến đường biển huyết mạch

Các chuyên gia nhận định rằng, ngay cả khi các lệnh cấm được dỡ bỏ, ngành vận tải cũng không thể trở lại nhịp độ thông thường trong một sớm một chiều. Niềm tin vào sự ổn định của Eo biển Hormuz là yếu tố tiên quyết để các hãng bảo hiểm và nhà vận hành chấp nhận quay trở lại. Trong khi vận tải hàng không có thể phục hồi nhanh chóng, thì đường biển đòi hỏi thời gian chuẩn bị và các thỏa thuận hợp đồng dài hạn. Mọi kỳ vọng hiện tại đều đặt lên bàn cân của các cuộc đàm phán giữa Tehran và các đối tác quốc tế. Cho đến khi các rủi ro về UAV hay tàu cao tốc không còn là mối đe dọa thường trực, các chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn sẽ phải tiếp tục đối mặt với bài toán vận hành đầy bấp bênh tại cửa ngõ năng lượng quan trọng này.

Bài viết đã được biên tập lại từ nguồn: abcnews.com