Hòa đàm Mỹ – Iran: Lối thoát nào cho những nút thắt ngoại giao?

Hòa đàm Mỹ – Iran hiện đang rơi vào trạng thái bế tắc khi những nỗ lực ngoại giao hậu trường không thể hóa giải được khoảng cách lợi ích quá lớn giữa Washington và Tehran. Dù thị trường toàn cầu từng kỳ vọng về một thỏa thuận hòa bình dài hạn, nhưng những diễn biến leo thang trên eo biển Hormuz và các cuộc tấn công quân sự gần đây đã đẩy hai bên ra xa khỏi bàn đàm phán, khiến triển vọng giải quyết xung đột bằng con đường chính trị trở nên mong manh hơn bao giờ hết.

Ranh giới mong manh giữa hòa bình và xung đột

Thực tế cho thấy một nghịch lý là trong khi Tehran khẳng định đã đạt được thỏa thuận nhưng bị Mỹ đột ngột rút lui, thì Washington lại cáo buộc phía Iran thiếu thiện chí nhượng bộ. Đáng chú ý, sự đổ vỡ của vòng đàm phán thứ hai tại Islamabad – nơi mà thậm chí một chuyến cơ chở Phó tổng thống JD Vance đã sẵn sàng cất cánh nhưng phải hủy bỏ vào phút chót – đã cho thấy sự mong manh của tiến trình này. Bản dự thảo hòa bình 14 điểm mà Iran đệ trình, với lộ trình giải quyết mọi vấn đề trong vòng 30 ngày, ngay lập tức bị Tổng thống Donald Trump khước từ vì cho rằng nó chứa đựng những điều kiện không thể chấp nhận được. Tình trạng này khiến các nỗ lực của Pakistan, từ một bên thúc đẩy hòa bình, đã phải chuyển sang vai trò trung gian truyền tải thông điệp trong bối cảnh các kênh đối thoại trực tiếp hoàn toàn đình trệ.

Khi Mỹ và Iran theo đuổi những mục tiêu đối nghịch

Nhìn sâu vào bản chất, nút thắt trong hòa đàm Mỹ – Iran nằm ở việc cả hai bên đều không sẵn sàng bước lùi khỏi những lợi ích cốt lõi. Iran kiên quyết giữ vững năng lực hạt nhân và các chương trình tên lửa, máy bay không người lái vốn là những quân bài chiến lược của họ trong khu vực. Ngược lại, chính quyền Mỹ dường như đang theo đuổi một kết quả mang tính áp đặt thay vì chấp nhận thỏa hiệp. Sự bế tắc càng thêm trầm trọng khi các bên tiếp tục các hành động quân sự. Việc Mỹ triển khai cái gọi là “Dự án Tự do” tại eo biển Hormuz, trong khi các tàu thương mại vẫn báo cáo về hỏa hoạn và các căn cứ quân sự bị tấn công, cho thấy các bên vẫn chưa thực sự đặt ngoại giao lên ưu tiên hàng đầu. Những diễn biến này đã được phân tích chi tiết hơn trong bài viết về Mỹ tuyên bố kết thúc chiến dịch quân sự tấn công Iran: Bước ngoặt tại eo biển Hormuz.

Lối thoát nào cho bế tắc tại eo biển Hormuz?

Sự hiện diện của các lực lượng quân sự tại vùng biển chiến lược này không chỉ tạo ra rủi ro leo thang mà còn làm suy yếu vai trò của các trung gian hòa giải. Trong bối cảnh eo biển Hormuz căng thẳng khi Iran dọa bắn tàu không tuân thủ, các giải pháp chính trị trở nên vô cùng khó thực thi. Washington hiện đứng trước lựa chọn hoặc tiếp tục duy trì áp lực phong tỏa, hoặc chấp nhận một kịch bản xung đột kéo dài. Điều này hoàn toàn trùng khớp với phân tích về nỗ lực kiểm soát hàng hải đang bị đặt dấu hỏi khi Iran triển khai cơ chế kiểm soát hàng hải mới tại đây. Tổng thống Trump, trong khi vẫn thận trọng với việc tái khởi động các chiến dịch quân sự quy mô lớn, vẫn duy trì áp lực vô thời hạn nhằm buộc Iran phải đưa ra nhượng bộ cụ thể. Tuy nhiên, giới chuyên gia quốc tế nhận định rằng, chừng nào Mỹ không dỡ bỏ phong tỏa và Iran không từ bỏ các mục tiêu chiến lược, thì mọi nỗ lực đàm phán tại Islamabad hay bất kỳ đâu cũng chỉ dừng lại ở mức độ đối thoại mang tính hình thức.

Bài viết đã được biên tập lại từ nguồn: vtcnews.vn