Những chiến dịch hộ tống tàu dầu ác liệt bậc nhất trong lịch sử Hải quân Mỹ

Việc chính quyền Tổng thống Donald Trump từng tuyên bố Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) bắt đầu dẫn đường cho các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz đã khắc họa rõ nét một kịch bản quen thuộc trên bàn cờ quốc tế: Washington sử dụng sức mạnh hải quân như một công cụ thiết yếu để bảo vệ các “mạch máu” năng lượng toàn cầu. Những chiến dịch hộ tống tàu dầu không chỉ là các hoạt động quân sự thuần túy, mà còn là minh chứng cho nỗ lực duy trì trật tự hàng hải tại những điểm nghẽn chiến lược, nơi mà bất kỳ sự gián đoạn nào cũng có thể châm ngòi cho những biến động lớn về địa chính trị.

Chiến dịch Ý chí Kiên định và cuộc đối đầu hải quân quy mô lớn

Trong gần 40 năm qua, Mỹ đã nhiều lần triển khai các chiến dịch hộ tống tàu, rà phá thủy lôi và can thiệp trực tiếp để đảm bảo dòng chảy thương mại trên biển. Tiền lệ lớn nhất và thường xuyên được nhắc lại là Chiến dịch Ý chí Kiên định diễn ra giai đoạn 1987-1988. Đây là thời điểm Iran và Iraq bước vào cuộc chiến tàu chở dầu, tấn công các mục tiêu của nhau để bóp nghẹt nền kinh tế đối phương. Khi các tàu của Kuwait liên tục trở thành nạn nhân, Washington đã chấp thuận cho 11 tàu chở dầu Kuwait treo cờ Mỹ để đặt chúng dưới sự bảo vệ của Hải quân Mỹ, với hơn 250 nhiệm vụ hộ tống được thực hiện.

Thực tế cho thấy, chiến dịch này nhanh chóng kéo Mỹ vào đối đầu trực tiếp hơn với Iran. Đỉnh điểm của sự căng thẳng là khi tàu hộ vệ tên lửa USS Samuel B. Roberts trúng thủy lôi vào tháng 4/1988, khiến Mỹ phát động Chiến dịch Bọ ngựa Cầu nguyện. Chỉ trong chưa đầy một ngày, Mỹ đã đánh chìm nhiều tàu chiến và phá hủy các cơ sở dầu khí của Iran. Đây được xem là cuộc đối đầu hải quân lớn nhất của Mỹ kể từ sau Thế chiến II, cho thấy sự mong manh của hòa bình tại các tuyến hàng hải quan trọng khi bị các xung đột địa chính trị bủa vây, tương tự như những rủi ro đã được đề cập trong bài phân tích về căng thẳng địa chính trị và biến động dầu khí toàn cầu.

Từ Người gác cổng đến Người bảo vệ thịnh vượng

Năm 2019, eo biển Hormuz một lần nữa trở thành điểm nóng khi hàng loạt vụ tấn công nhằm vào tàu chở dầu xảy ra. Chính quyền Tổng thống Donald Trump khi đó đã công bố Chiến dịch Người gác cổng nhằm tăng cường giám sát và hạ nhiệt căng thẳng. Mục tiêu cốt lõi của chiến dịch này là tạo ra một khung an ninh hàng hải phối hợp, nơi các quốc gia cùng tham gia để nâng cao nhận thức về tình hình trên biển, thay vì chỉ dựa vào sức mạnh đơn phương. Bộ trưởng Quốc phòng khi đó là Mark Esper đã nhấn mạnh mục tiêu ngăn chặn leo thang, khẳng định sự sẵn sàng phản ứng nhanh trước mọi hành động khiêu khích.

Đến tháng 12/2023, Mỹ tiếp tục công bố Chiến dịch Người bảo vệ thịnh vượng trong bối cảnh lực lượng Houthi tại Yemen liên tục tấn công tàu thương mại tại Biển Đỏ. Đây là cửa ngõ dẫn tới Kênh đào Suez, nơi lưu thông khoảng 12% thương mại toàn cầu. Dù được thiết kế như một liên minh hộ tống, hiệu quả của chiến dịch vẫn đặt ra nhiều câu hỏi khi lưu lượng vận tải container qua khu vực này giảm tới 90%. Các hãng vận tải lớn buộc phải chuyển hướng đi vòng qua Mũi Hảo Vọng, đẩy chi phí vận chuyển tăng mạnh. Những bất ổn từ các sự cố giao thông hay quân sự như trên thường tạo ra những hệ lụy dây chuyền khó lường, không khác gì những bài học về an toàn vận hành được rút ra từ sự cố máy bay United Airlines va chạm cột đèn tại Newark, vốn là lời cảnh báo đắt giá về các mắt xích yếu trong hệ thống toàn cầu.

Nhìn sâu vào bản chất, các chiến dịch hộ tống tàu dầu không chỉ thuần túy là quân sự, mà còn là hơi thở của thời đại trong việc giữ gìn trật tự vận tải quốc tế. Dù là trong quá khứ tại Vịnh Ba Tư hay hiện tại tại Biển Đỏ, những chiến dịch này luôn phản ánh nỗ lực của Mỹ trong việc duy trì trạng thái “tự do hàng hải” – một định nghĩa vốn luôn đi kèm với những tranh cãi và cái giá rất đắt về cả nhân mạng lẫn nguồn lực kinh tế.

Bài viết đã được biên tập lại từ nguồn: vtcnews.vn