Đầu tư thêm nguồn lực vào liên minh Mỹ là một nước đi không còn hợp lý

Trong nhiều thập kỷ, các quốc gia vùng Vịnh đã duy trì một giả định chiến lược rằng Hoa Kỳ là đối tác an ninh và kinh tế quan trọng nhất. Tuy nhiên, sự thay đổi trong cách hành xử của Washington gần đây, đặc biệt là trong các vấn đề liên quan đến Israel và Iran, đã đặt ra câu hỏi liệu việc tiếp tục rót nguồn lực vào liên minh Mỹ có còn là một nước đi sáng suốt hay không. Khi lợi ích của các đối tác Ả Rập bị đặt ngoài rìa để ưu tiên cho những mục tiêu khác, đã đến lúc các quốc gia này cần nhìn lại cán cân thực dụng trên bàn cờ quốc tế.

Sự rạn nứt trong niềm tin chiến lược vào liên minh Mỹ

Mối quan hệ giữa vùng Vịnh và Mỹ từ lâu đã được xây dựng trên nền tảng bền chặt về năng lượng, an ninh và tài chính. Các quốc gia vùng Vịnh không chỉ mở cửa lãnh thổ cho sự hiện diện quân sự của Mỹ mà còn trở thành mắt xích quan trọng giúp duy trì sự thống trị của đồng USD toàn cầu thông qua việc tái đầu tư trái phiếu kho bạc. Chỉ tính riêng năm 2025, các quỹ đầu tư quốc gia vùng Vịnh đã rót gần 70 tỷ USD vào các tài sản tại Mỹ. Đáng chú ý, sự dịch chuyển này phản ánh một nỗ lực nhằm tạo dựng một cấu trúc ổn định khu vực. Tuy nhiên, sự kiện rút quân khỏi Đức và những rạn nứt trong quan hệ Mỹ – Đức gần đây cho thấy Mỹ hoàn toàn có thể ưu tiên lợi ích đơn phương bất chấp cam kết với các đối tác lâu năm.

Thực tế cho thấy một nghịch lý là trong khi các quốc gia Ả Rập nỗ lực xây dựng hòa bình thông qua ngoại giao, như cách Ả Rập Xê Út kết nối lại với Iran hay nỗ lực chấm dứt xung đột tại Yemen, thì Washington lại chọn cách hành xử làm gia tăng sự bất ổn. Khi ưu tiên của Mỹ hoàn toàn nghiêng về chương trình nghị sự của chính quyền Benjamin Netanyahu, các quốc gia vùng Vịnh vô tình bị đẩy vào một trạng thái hỗn loạn, nơi mà những cam kết an ninh cũ kỹ trở nên lỏng lẻo. Những diễn biến phức tạp như Gaza flotilla activists và sự kiện hai cá nhân bị bắt giữ hay những bất ổn quân sự như việc quân nhân Mỹ mất tích trong cuộc tập trận tại Morocco càng làm dày thêm lớp màng bất định bao phủ khu vực.

Đầu tư thêm nguồn lực vào liên minh Mỹ có phải là sự lựa chọn tối ưu?

Nhìn sâu vào bản chất của vấn đề, các quốc gia Ả Rập đang phải đối mặt với một thực tế khắc nghiệt: địa lý và nhân khẩu học luôn là những biến số quyết định lợi ích quốc gia, thay vì những cam kết từ một cường quốc cách xa hàng ngàn cây số. Việc tiếp tục đặt cược vào một liên minh mà ở đó lợi ích của họ luôn bị coi là “có thể tiêu tốn” bất cứ khi nào xung đột với lợi ích của Israel là một chiến lược đầy rủi ro. Thay vì duy trì sự phụ thuộc vào các thực thể bên ngoài, con đường hướng tới sự tự chủ toàn diện về kinh tế và quân sự đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Việc một số quốc gia chọn cách rút lui khỏi các cấu trúc liên minh cũ, như việc UAE rời khỏi OPEC, dù có thể nhìn nhận là quyết định ngắn hạn để bảo toàn lợi ích quốc gia, nhưng về dài hạn, điều này có thể dẫn đến sự chia rẽ trong thế giới Ả Rập. Thay vì làm vậy, sự đoàn kết nội khối và xây dựng một khung chiến lược dựa trên đối tác chính trị và cạnh tranh lành mạnh mới là chiếc chìa khóa vạn năng. Khi các thế lực bên ngoài không còn là điểm tựa an toàn, việc tự xây dựng một “kiến trúc khu vực” linh hoạt sẽ trở thành hơi thở của thời đại mới, giúp các quốc gia vùng Vịnh đứng vững trước những cơn gió ngược của chính trị quốc tế.

Bài viết đã được biên tập lại từ nguồn: aljazeera.com